SINH LÝ MÁU (PHẦN 1)
Với bài viết này (3 phần), chúng ta cùng xem xét các thành phần khác nhau của máu và mô tả các vai trò mà chúng thể hiện trong chức năng tổng thể của máu. Chúng ta bắt đầu với việc mô tả phần lỏng của máu, được gọi là huyết tương (plasma), và vai trò trong việc vận chuyển các proteins, hormones, các chất điện ly, các dưỡng chất hữu cơ và các sản phẩm thải. Tiếp đó các thành phần của máu cũng được mô tả, bao gồm hồng cầu (erythrocytes), vận chuyển oxygen, carbon dioxide; các tế bào bạch cầu (leukocytes) bảo vệ cơ thể trước các yếu tố gây bệnh; và tiểu cầu (platelets), quan trọng đối với sự hình thành các cục máu đông để ngăn cản sự mất máu. Ngoài ra, chúng ta cũng sẽ trình bày sơ lược về nhóm máu, mà cụ thể ở đây là hệ nhóm máu ABO và Rh.
(Nguồn tham khảo:
[1] Stanfield, Cindy L. (2012). Principles of human physiology, fifth edition. Pearson Education, Inc.
[2] Fox, Stuart Ira. (2016). Human physiology, fourteenth edition. McGraw-Hill Education, 2 Penn Plaza, New York, NY 10121. )
1. Tổng quan về các thành phần máu: tỉ lệ thể tích huyết cầu
Tổng thể tích máu trong cơ thể một người trưởng thành bình thường là khoảng 5.5 lít. Nó chứa chủ yếu huyết tương (khoảng 3 lít) và hồng cầu (khoảng 2.5 lít), nhưng cũng chứa cả các bạch cầu và tiểu cầu. (Hình 1). Tỉ lệ đóng góp của hồng cầu vào máu được gọi là tỉ lệ thể tích huyết cầu (hematocrit, ký hiệu là hct), được xác định bằng cách ly tâm một mẫu máu trong một ống ly tâm và thường được biểu hiện theo phần trăm (hình 2). Khi máu được ly tâm, các yếu tố của máu được tách ra dựa trên tỷ trọng. Bởi vì hồng cầu thì đặc hơn các thành phần khác của máu nên chúng bị kéo xuống đáy của ống nghiệm. Huyết tương, ít đặc nhất, nổi lên trên cùng. Giữa hai lớp này còn lại một lớp mỏng nữa của bạch cầu và tiểu cầu (chiếm khoảng dưới 1% tổng thể tích máu) và được gọi là lớp váng máu ly tâm (buffy coat).